PHP Dersleri #9: Karşılaştırma Operatörleri
Uzmoon · · 5 dk
Bu Dersin Amacı
PHP'de iki değerin birbiriyle nasıl kıyaslandığını, eşitlik ve büyüklük testlerinin nasıl yapıldığını ve tür duyarlı (strict) ile tür duyarsız (loose) karşılaştırmaların sonuç farklarını kavramaktır.
Karşılaştırma Operatörleri Nedir?
Karşılaştırma operatörleri, iki değeri (operandı) birbiriyle kıyaslar ve sonucun mantıksal doğru (true) ya da mantıksal yanlış (false) olduğunu belirler. Bu operatörler koşul yapılarında (if, while vb.) karar mekanizmasının temelini oluşturur.
Eşitlik ve Denklik Operatörleri
PHP'de eşitlik iki farklı şekilde test edilir: geğşek (loose) ve katı (strict).
Gevşek Eşitlik (==)
== operatörü, değerleri karşılaştırmadan önce gerekirse tür dönüşümü yapar. Sadece değerler eşleşiyorsa true döner.
<?php
$sayi = 42;
$metin = "42";
var_dump($sayi == $metin); // bool(true) - Tür dönüşümü yapıldı, değerler eşit
$bool = true;
var_dump($sayi == $bool); // bool(false) - 42 true'ya eşit değildir (1 olsaydı true olurdu)
$sayi2 = 1;
var_dump($sayi2 == $bool); // bool(true) - 1 == true dönüşümü yapılır
?>
Katı Denklik (===)
=== operatörü hem değer hem de veri tipi kontrol eder. Tür dönüşümü yapmaz. İkisi de aynıysa true döner.
<?php
$sayi = 42;
$metin = "42";
var_dump($sayi === $metin); // bool(false) - Tip farklı (int vs string)
$sayi2 = 42;
var_dump($sayi === $sayi2); // bool(true) - Hem değer hem tip aynı
$bool = true;
var_dump(1 === $bool); // bool(false) - int !== bool
?>
Eşitsizlik Operatörleri
Eşitliğin tersine, eşit olmama durumlarını test ederler.
Gevşek Eşitsizlik (!= veya <>)
Değerler tür dönüşümünden sonra eşit değilse true döner. <> eski bir sözdizimidir, != tercih edilmelidir.
<?php
$x = 10;
$y = "10";
var_dump($x != $y); // bool(false) - Değerler eşit (tür dönüşümü sonrası)
var_dump($x <> $y); // bool(false) - Aynı işlem
$z = 5;
var_dump($x != $z); // bool(true) - Değerler eşit değil
?>
Katı Eşitsizlik (!==)
Değerler veya tiplerden herhangi biri farklıysa true döner. Tür dönüşümü yapmaz.
<?php
$a = 10;
$b = "10";
var_dump($a !== $b); // bool(true) - Tip farklı (int vs string)
$c = 10;
var_dump($a !== $c); // bool(false) - Hem değer hem tip aynı
?>
Büyüklük ve Küçüklük Operatörleri
Bu operatörler sayısal veya alfabetik (string) karşılaştırma yapar. Stringlerde ASCII kodlarına göre karakter karakter karşılaştırma yapılır.
<?php
$sayi1 = 15;
$sayi2 = 20;
var_dump($sayi1 < $sayi2); // bool(true)
var_dump($sayi1 > $sayi2); // bool(false)
var_dump($sayi1 <= $sayi2); // bool(true)
var_dump($sayi1 >= $sayi2); // bool(false)
// String karşılaştırması
$isim1 = "Ahmet";
$isim2 = "Mehmet";
var_dump($isim1 < $isim2); // bool(true) - 'A' (65) 'M' (77) den küçüktür
?>
Uçucu Karşılaştırma Operatörü (<=>)
PHP 7.0 ile gelmiştir. Spaceship operatörü olarak da bilinir. İki ifadeyi karşılaştırır ve üç olası sonucun birini döndürür:
0: İki değer eşit1: Sol operand sağ operandten büyüktür-1: Sol operand sağ operandten küçüktür
Sıralama (sorting) fonksiyonlarında çok kullanışlıdır.
<?php
// Sayısal
var_dump(10 <=> 10); // int(0)
var_dump(20 <=> 10); // int(1)
var_dump(5 <=> 10); // int(-1)
// Float
var_dump(1.5 <=> 1.5); // int(0)
var_dump(1.5 <=> 2.5); // int(-1)
// String (ASCII sıralaması)
var_dump("a" <=> "a"); // int(0)
var_dump("b" <=> "a"); // int(1)
var_dump("a" <=> "b"); // int(-1)
// Pratik kullanım: usort ile sıralama
$sayilar = [3, 1, 4, 1, 5];
usort($sayilar, fn($a, $b) => $a <=> $b);
var_dump($sayilar); // [1, 1, 3, 4, 5]
?>
Tür Dönüşümü ve Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki tablo, == operatörünün farklı tiplerde nasıl davrandığını özetler. === operatöründe ise sadece aynı tip ve değer true verir.
| İfade | Sonuç | Açıklama |
|---|---|---|
0 == "0" |
true | String sayıya dönüştürülür |
0 == "" |
true | Boş string 0 sayısına dönüşür |
0 == null |
true | null 0 sayısına dönüşür |
"" == null |
true | İkisi de boş kabul edilir |
false == "false" |
false | String "false" true'ya dönüşür (boş olmayan string) |
0 === "0" |
false | Tip farklı (int vs string) |
Sık Yapılan Hatalar
- == yerine === kullanmamak: Kullanıcı girişleri (string) veritabanı ID'leri (int) ile karşılaştırıldığında beklenmedik
truesonuçları üretebilir. Örn:"0" == falsesonucutruedur. - Stringlerde sayısal karşılaştırma sanmak:
"10" < "2"ifadesitruedöner çünkü karakter karakter (ASCII) karşılaştırma yapılır, '1' rakamı '2' rakamından küçüktür. - Float hassasiyet hataları:
0.1 + 0.2 == 0.3ifadesifalsedöner. Float karşılaştırmalarında tolerans (epsilon) kullanılmalıdır. - <> operatörünü kullanmak: Bu operatör PHP 8+'de hala çalışsa da
!=standarttır ve okunabilirliği artırır. - Null ve False karışıklığı:
null == falsetrue,null === falsefalse verir. Veritabanı sorgularındanullkontrolü içinis_null()veya=== nullkullanılmalıdır.
Alıştırma
Aşağıdaki değişkenler için hangi karşılaştırma operatörünün hangi sonucu vereceğini tahmin edin ve kodu çalıştırarak kontrol edin.
<?php
$deg1 = 0;
$deg2 = "0";
$deg3 = false;
$deg4 = null;
$deg5 = [];
// Her bir satır için sonucu yorum olarak yazın
var_dump($deg1 == $deg2);
var_dump($deg1 === $deg2);
var_dump($deg1 == $deg3);
var_dump($deg1 === $deg3);
var_dump($deg3 == $deg4);
var_dump($deg3 === $deg4);
var_dump($deg4 == $deg5);
var_dump($deg4 === $deg5);
?>
Çözüm
<?php
$deg1 = 0;
$deg2 = "0";
$deg3 = false;
$deg4 = null;
$deg5 = [];
// 0 == "0" -> true (String int'e dönüşür)
// 0 === "0" -> false (Tip farklı: int vs string)
// 0 == false -> true (false 0'a dönüşür)
// 0 === false -> false (Tip farklı: int vs bool)
// false == null -> true (Her ikisi de "boş/falsy" değerlere dönüşür)
// false === null -> false (Tip farklı: bool vs null)
// null == [] -> false (Boş dizi null'e eşit değildir, dizi true'dur)
// null === [] -> false (Tip farklı)
var_dump($deg1 == $deg2); // bool(true)
var_dump($deg1 === $deg2); // bool(false)
var_dump($deg1 == $deg3); // bool(true)
var_dump($deg1 === $deg3); // bool(false)
var_dump($deg3 == $deg4); // bool(true)
var_dump($deg3 === $deg4); // bool(false)
var_dump($deg4 == $deg5); // bool(false)
var_dump($deg4 === $deg5); // bool(false)
?>
Özet
==ve!=tür dönüşümü yapar (gevşek),===ve!==yapmaz (katı).- Katı karşılaştırma (
===) beklenmedik hataları önler, varsayılan tercih edilmelidir. <=>operatörü üçlü sonuç (-1, 0, 1) vererek sıralama işlemlerini kolaylaştırır.- String karşılaştırmaları alfabetik (ASCII) yapılır, sayısal büyüklük için her iki tarafın sayı olması gerekir.