webodası

PHP Dersleri #9: Karşılaştırma Operatörleri

PHP'de iki değerin eşitliğini, büyüklüğünü veya küçüklüğünü test eden karşılaştırma operatörlerini, tipi katı (strict) ve gevşek (loose) ayrımıyla öğrenin.

php dersi 9: Karşılaştırma Operatörleri
İçindekiler
  1. Bu Dersin Amacı
  2. Karşılaştırma Operatörleri Nedir?
  3. Eşitlik ve Denklik Operatörleri
  4. Gevşek Eşitlik (==)
  5. Katı Denklik (===)
  6. Eşitsizlik Operatörleri
  7. Gevşek Eşitsizlik (!= veya <>)
  8. Katı Eşitsizlik (!==)
  9. Büyüklük ve Küçüklük Operatörleri
  10. Uçucu Karşılaştırma Operatörü (<=>)
  11. Tür Dönüşümü ve Karşılaştırma Tablosu
  12. Sık Yapılan Hatalar
  13. Alıştırma
  14. Çözüm
  15. Özet

Bu Dersin Amacı

PHP'de iki değerin birbiriyle nasıl kıyaslandığını, eşitlik ve büyüklük testlerinin nasıl yapıldığını ve tür duyarlı (strict) ile tür duyarsız (loose) karşılaştırmaların sonuç farklarını kavramaktır.

Karşılaştırma Operatörleri Nedir?

Karşılaştırma operatörleri, iki değeri (operandı) birbiriyle kıyaslar ve sonucun mantıksal doğru (true) ya da mantıksal yanlış (false) olduğunu belirler. Bu operatörler koşul yapılarında (if, while vb.) karar mekanizmasının temelini oluşturur.

Eşitlik ve Denklik Operatörleri

PHP'de eşitlik iki farklı şekilde test edilir: geğşek (loose) ve katı (strict).

Gevşek Eşitlik (==)

== operatörü, değerleri karşılaştırmadan önce gerekirse tür dönüşümü yapar. Sadece değerler eşleşiyorsa true döner.

<?php

$sayi = 42;
$metin = "42";

var_dump($sayi == $metin); // bool(true) - Tür dönüşümü yapıldı, değerler eşit

$bool = true;
var_dump($sayi == $bool);  // bool(false) - 42 true'ya eşit değildir (1 olsaydı true olurdu)

$sayi2 = 1;
var_dump($sayi2 == $bool); // bool(true) - 1 == true dönüşümü yapılır

?>

Katı Denklik (===)

=== operatörü hem değer hem de veri tipi kontrol eder. Tür dönüşümü yapmaz. İkisi de aynıysa true döner.

<?php

$sayi = 42;
$metin = "42";

var_dump($sayi === $metin); // bool(false) - Tip farklı (int vs string)

$sayi2 = 42;
var_dump($sayi === $sayi2); // bool(true) - Hem değer hem tip aynı

$bool = true;
var_dump(1 === $bool);      // bool(false) - int !== bool

?>

Eşitsizlik Operatörleri

Eşitliğin tersine, eşit olmama durumlarını test ederler.

Gevşek Eşitsizlik (!= veya <>)

Değerler tür dönüşümünden sonra eşit değilse true döner. <> eski bir sözdizimidir, != tercih edilmelidir.

<?php

$x = 10;
$y = "10";

var_dump($x != $y);  // bool(false) - Değerler eşit (tür dönüşümü sonrası)
var_dump($x <> $y);  // bool(false) - Aynı işlem

$z = 5;
var_dump($x != $z);  // bool(true) - Değerler eşit değil

?>

Katı Eşitsizlik (!==)

Değerler veya tiplerden herhangi biri farklıysa true döner. Tür dönüşümü yapmaz.

<?php

$a = 10;
$b = "10";

var_dump($a !== $b); // bool(true) - Tip farklı (int vs string)

$c = 10;
var_dump($a !== $c); // bool(false) - Hem değer hem tip aynı

?>

Büyüklük ve Küçüklük Operatörleri

Bu operatörler sayısal veya alfabetik (string) karşılaştırma yapar. Stringlerde ASCII kodlarına göre karakter karakter karşılaştırma yapılır.

<?php

$sayi1 = 15;
$sayi2 = 20;

var_dump($sayi1 < $sayi2);  // bool(true)
var_dump($sayi1 > $sayi2);  // bool(false)
var_dump($sayi1 <= $sayi2); // bool(true)
var_dump($sayi1 >= $sayi2); // bool(false)

// String karşılaştırması
$isim1 = "Ahmet";
$isim2 = "Mehmet";

var_dump($isim1 < $isim2); // bool(true) - 'A' (65) 'M' (77) den küçüktür

?>

Uçucu Karşılaştırma Operatörü (<=>)

PHP 7.0 ile gelmiştir. Spaceship operatörü olarak da bilinir. İki ifadeyi karşılaştırır ve üç olası sonucun birini döndürür:

  • 0: İki değer eşit
  • 1: Sol operand sağ operandten büyüktür
  • -1: Sol operand sağ operandten küçüktür

Sıralama (sorting) fonksiyonlarında çok kullanışlıdır.

<?php

// Sayısal
var_dump(10 <=> 10); // int(0)
var_dump(20 <=> 10); // int(1)
var_dump(5  <=> 10); // int(-1)

// Float
var_dump(1.5 <=> 1.5); // int(0)
var_dump(1.5 <=> 2.5); // int(-1)

// String (ASCII sıralaması)
var_dump("a" <=> "a"); // int(0)
var_dump("b" <=> "a"); // int(1)
var_dump("a" <=> "b"); // int(-1)

// Pratik kullanım: usort ile sıralama
$sayilar = [3, 1, 4, 1, 5];
usort($sayilar, fn($a, $b) => $a <=> $b);
var_dump($sayilar); // [1, 1, 3, 4, 5]

?>

Tür Dönüşümü ve Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tablo, == operatörünün farklı tiplerde nasıl davrandığını özetler. === operatöründe ise sadece aynı tip ve değer true verir.

İfade Sonuç Açıklama
0 == "0" true String sayıya dönüştürülür
0 == "" true Boş string 0 sayısına dönüşür
0 == null true null 0 sayısına dönüşür
"" == null true İkisi de boş kabul edilir
false == "false" false String "false" true'ya dönüşür (boş olmayan string)
0 === "0" false Tip farklı (int vs string)

Sık Yapılan Hatalar

  • == yerine === kullanmamak: Kullanıcı girişleri (string) veritabanı ID'leri (int) ile karşılaştırıldığında beklenmedik true sonuçları üretebilir. Örn: "0" == false sonucu truedur.
  • Stringlerde sayısal karşılaştırma sanmak: "10" < "2" ifadesi true döner çünkü karakter karakter (ASCII) karşılaştırma yapılır, '1' rakamı '2' rakamından küçüktür.
  • Float hassasiyet hataları: 0.1 + 0.2 == 0.3 ifadesi false döner. Float karşılaştırmalarında tolerans (epsilon) kullanılmalıdır.
  • <> operatörünü kullanmak: Bu operatör PHP 8+'de hala çalışsa da != standarttır ve okunabilirliği artırır.
  • Null ve False karışıklığı: null == false true, null === false false verir. Veritabanı sorgularında null kontrolü için is_null() veya === null kullanılmalıdır.

Alıştırma

Aşağıdaki değişkenler için hangi karşılaştırma operatörünün hangi sonucu vereceğini tahmin edin ve kodu çalıştırarak kontrol edin.

<?php

$deg1 = 0;
$deg2 = "0";
$deg3 = false;
$deg4 = null;
$deg5 = [];

// Her bir satır için sonucu yorum olarak yazın
var_dump($deg1 == $deg2);
var_dump($deg1 === $deg2);
var_dump($deg1 == $deg3);
var_dump($deg1 === $deg3);
var_dump($deg3 == $deg4);
var_dump($deg3 === $deg4);
var_dump($deg4 == $deg5);
var_dump($deg4 === $deg5);

?>

Çözüm

<?php

$deg1 = 0;
$deg2 = "0";
$deg3 = false;
$deg4 = null;
$deg5 = [];

// 0 == "0"         -> true   (String int'e dönüşür)
// 0 === "0"        -> false  (Tip farklı: int vs string)
// 0 == false       -> true   (false 0'a dönüşür)
// 0 === false      -> false  (Tip farklı: int vs bool)
// false == null    -> true   (Her ikisi de "boş/falsy" değerlere dönüşür)
// false === null   -> false  (Tip farklı: bool vs null)
// null == []       -> false  (Boş dizi null'e eşit değildir, dizi true'dur)
// null === []      -> false  (Tip farklı)

var_dump($deg1 == $deg2);  // bool(true)
var_dump($deg1 === $deg2); // bool(false)
var_dump($deg1 == $deg3);  // bool(true)
var_dump($deg1 === $deg3); // bool(false)
var_dump($deg3 == $deg4);  // bool(true)
var_dump($deg3 === $deg4); // bool(false)
var_dump($deg4 == $deg5);  // bool(false)
var_dump($deg4 === $deg5); // bool(false)

?>

Özet

  • == ve != tür dönüşümü yapar (gevşek), === ve !== yapmaz (katı).
  • Katı karşılaştırma (===) beklenmedik hataları önler, varsayılan tercih edilmelidir.
  • <=> operatörü üçlü sonuç (-1, 0, 1) vererek sıralama işlemlerini kolaylaştırır.
  • String karşılaştırmaları alfabetik (ASCII) yapılır, sayısal büyüklük için her iki tarafın sayı olması gerekir.

Yazar

Yorumlar (0)

İlk yorumu siz yazın.

Benzer yazılar